UNDE MALUM

[Nowy felieton Włodzimierza Szpaka]

Skąd zło?… Pytanie, z którym chrześcijanie wszystkich obrządków od zawsze mieli „pod górkę”. No bo jak to jest: Bóg wszechmogący, miłosierny i sprawiedliwy, wielki kreator, stwórca wszystkiego, dopuszcza istnienie zła, czyli czegoś przeciwnego Jego naturze. Taki skandal!… Wszystkie próby wyjaśnienia tego skandalu nie wychodzą poza myślowe spekulacje, domniemania… Zresztą inaczej być nie może, bo „nieznane są zamiary i wyroki boże”. Św. Tomasz z Akwinu twierdził, że „źródłem zła jest wolna wola stworzeń rozumnych”, czyli ludzi. Podobnego zdania był Tadeusz Różewicz, znany współczesny poeta, dramaturg. W wierszu „Unde Malum” pisał:

Skąd się bierze zło
jak to skąd
z człowieka
zawsze z człowieka
i tylko z człowieka

Sprzeciwił się temu inny, nie mniej znany poeta, Czesław Miłosz. W odpowiedzi Różewiczowi pisał:

Niestety panie Tadeuszu
dobra natura i zły człowiek
to romantyczny wynalazek
gdyby tak było
można by wytrzymać
ukazuje pan w ten sposób głębię
swego optymizmu

wystarczy pozwolić człowiekowi
wytruć swój rodzaj
a nastąpią niewinne wschody słońca
nad florą i fauną wyzwoloną

na pofabrycznych pustkowiach
wyrosną dębowe lasy
krew rozszarpanego przez wilki jelenia
nie będzie przez nikogo widziana
jastrząb będzie spadać na zająca
bez świadków

zniknie ze świata zło
kiedy zniknie świadomość

rzeczywiście panie Tadeuszu
zło (i dobro) bierze się z człowieka

Miłosz ma rację, rzecz jasna. Egzystencja istot żywych na tym świecie polega na wzajemnym pożeraniu się (w obrębie tzw. łańcucha pokarmowego), na nieustannym ruchu unicestwienia, nieuchronnego umierania, bólu… Nie ma w tym dobra (po ludzku rozumianego). Cały ten system wydaje się być dziełem istoty z gruntu złej, jakiegoś okrutnego Demiurga, Diabła, Szatana… Co wspólnego z tym mógłby mieć nasz Dobry Bóg?… No tak, ale istnieją przecież takie rzeczy jak miłość, dobro czy piękno. Może wśród nich trzeba szukać Boga?… Dobro jest nie-naturalne, wbrew naturze, wykracza poza system, czyni z nas ludzi (dzikie zwierzęta nie są dobre). Jego obecność w tym zepsutym do cna świecie to dopiero skandal!

Włodzimierz Szpak

paź 30, 2021 by